على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2659

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قزز ( qazaz ) ا . ع . ظريف و زيرك خوش طبع كه از عيوب پاك و برحذر و از معاصى بر كنار باشد . قزط ( qazt ) ا . پ . ريشه خارى كه آن را قرط گويند و از آن اقاقيا سازند . قزع ( qaza ' ) ا . ع . پاره‌هاى متفرق و تكه از ابرو و از موى . و شتران ريزه . و پشم ستور جاى جاى فرو ريختهء در بهاران . و سيل آورد خشك شده در وادى . و كف دهان شتر چسپيدهء بر سر بينى وى . و جاى جاى ستردن سر كودك و جاى جاى ناسترده ماندن . قزعة ( qaza'at ) ا . ع . واحد قزع يعنى يك پاره ابر تنگ . و نيز فرزند زنا . و ما عنده قزعة : نيست در نزد او لته پاره‌اى . قزعة ( qozza'at ) ا . ع . كاكل و زلف بناگوش كه در كودك گذارند . قزغان ( qazq n ) ا . پ . پاتيل بزرگ و ديگ . قرغند ( qozqond ) ا . پ . يك قسم بار بىمغزى از درخت پسته كه بدان پوست را پيرايند . قزقان ( qazq n ) ا . پ . پاتيل بزرگ و ديگ . قزل ( qazal ) ا . ع . لنگى زشت . و باريكى ساق از لاغرى . و لنگى و باريكى ساق با هم . قزل ( qazal ) م . ع . قزل‌قزلا ( از باب سمع ) : قزل گرديد . قزل ارسلان ( qazl - arsal n ) ا . پ . مأخوذ از تركى يعنى سرخ شير . نام حاكم آذربايجان و عراق معاصر با آل سلجوق و ممدوح ظهير الدين فاريابى . قزلان ( qazal n ) م . ع . قزل قزلانا ( از باب ضرب ) : برجست و لنگان رفت . قزلباش ( qazel - b c ) ا . پ . - مأخوذ از تركى يعنى سرخ سر ، قسمى از سپاه مغول و بهترين سپاه شاه اسمعيل صفوى كه تاج دوازده ترك سرخ بر سر مىگذاشتند چرا كه پوشش اين تاج شعار سلطان حيدر پدر شاه اسمعيل بود . قزلجه ( qazeljeh ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - پول طلا . و آبلهء سرخ . و ساس . قزم ( qazm ) م . ع . قزمه قزما : ( از باب نصر ) : عيب كرد آن را . قزم ( qozm ) ا و ص . ع . ج . قزم ( qazam ) و قزم ( qozem ) . و ج . قزم ( qazam ) . قزم ( qazam ) ص . ع . بد خوى و كج خلق . و زبون و خوار و فرومايه و پست و ناكس و لئيم ، واحد و جمع و مذكر و مؤنث در وى يكسان است . و گاه بر اقزام و قزم ( qozm ) و قزم ( qozom ) و قزام و قزامى جمع بسته مىشود . قزم ( qazam ) ا . ع . خردى جسم ستور . و بدخوئى . و زبونى و خوار شدگى . و فرومايگى . قزم ( qazam ) م . ع . قزم قزما ( از باب سمع ) : قزم گرديد . قزم ( qazam ) و ( qazem ) ا . ع . مرد هيچ‌كاره و ناكس بىخير . و مرد كوچك جثه و خرد اندام . ج : اقزام و قزم ( qozm ) . و قزم ( qozom ) . قزم ( qazam ) و ( qazem ) و ( qozom ) ا . ع . شتر هيچ‌كاره . قزم ( qozom ) ا و ص . ع . ج . قزم ( qazam ) و ( qazem ) . و ج . قزم ( qazam ) . قزمة ( qazamat ) ص . ع . مؤنث قزم . يق : امراة قزمة : زن بدخوى و زبون و خوار و فرومايه و ناكس و لئيم . و رجل قزمة : مرد كوتاه بالا و صغير الجثه . و امراة قزمة : زن كوتاه بالا و صغير الجثه . قزمل ( qazmal ) ا . ع . كوتاه قامت خوار و زشت . قزميلة ( qazmilat ) ا . ع . نره و ذكر . قزو ( qazv ) ا . ع . دورى از آلايش و پاكى از گناه و معصيت . قزو ( qazv ) م . ع . قزا بعصاه الارض قزوا ( از باب نصر ) : زد نوك عصاى خود را بر زمين و نشان گذاشت بر آن . و قزا فلان : بازى قزة بازى كرد فلان . قزوح ( qozuh ) م . ع . قزح قزحا و قزوحا . مر . قزح ( qazh ) . قزوع ( qozu ' ) م . ع . قزع الظبى قزوعا ( از باب فتح ) : بشتافت و چست و چالاك گرديد آن آهو . و آهسته رفت و درنگى نمود آن آهو . قزوين ( qazvin ) ا . پ . شهرى در ما بين طهران و رشت و زنجان كه در اوايل دولت صفويه مدتى پايتخت بود و اكنون داراى بناهاى عالى چندى است از پادشاهان صفوى و از نادر شاه و نيز مسجد جامعى دارد از فتحعلى شاه قاجار . قزوينى ( qazvini ) ا . پ . احمق و گول . قزه ( qaze ) ا . پ . جامهء تنگ خط دارى كه فقرا مىپوشند . قزى ( qezy ) ا . ع . لقب و پاچنامه . قزى ( qazziyy ) ص . ع . ساخته شدهء از ابريشم . قزيح ( qazih ) ص . ع . از اتباع مليح است . يق : مليح قزيح . قزيعة ( qazi'at ) ا . ع . زلفهاى بنا گوش و يا كاكل كه در كودك گذارند . قزين ( qazin ) ص . پ . هر چيز ساخته شدهء از ابريشم و ابريشمين . قژاوه ( qaj ? ve ) ا . پ . كجاوه و محمل . قژله ( qaj ? ale ) ا . پ . زاغ و كلاغ